In het kort
- CMR geldt bij betaald wegvervoer waarbij laad- en losplaats in verschillende landen liggen en minstens één land partij is.
- Drie originelen: afzender, bij de goederen, vervoerder (artikel 5 CMR).
- Aansprakelijkheid maximaal 8,33 SDR per kilo brutogewicht; binnenlands geldt € 3,40 per kilo.
- Vorderingen verjaren na één jaar, bij opzet na drie jaar.
- De e-CMR is in Nederland sinds 2011 mogelijk via het Aanvullend Protocol.
Elke internationale rit over de weg begint met een papier of een digitaal bestand: de CMR-vrachtbrief. Het document bewijst dat er een vervoersovereenkomst is, beschrijft wat er vervoerd wordt en speelt een hoofdrol als er iets misgaat. Hieronder lees je wat er in het verdrag staat en wat dat voor jou als verlader betekent.
Wat is CMR?
CMR staat voor Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route, het Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg. Het is gesloten in Genève op 19 mei 1956 en geldt voor Nederland sinds 1961.
Het verdrag is van toepassing op elke overeenkomst voor wegvervoer van goederen tegen betaling, als de plaats waar de goederen in ontvangst worden genomen en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen, waarvan minstens één partij is bij het verdrag (artikel 1). Woonplaats of nationaliteit van de partijen doet er niet toe.
Wat staat er op een CMR-vrachtbrief?
Het verdrag schrijft in artikel 6 een reeks verplichte vermeldingen voor. De belangrijkste:
- plaats en datum van opmaak;
- naam en adres van afzender, vervoerder en geadresseerde;
- plaats en datum van inontvangstneming en de plaats van aflevering;
- omschrijving van de goederen, de verpakking en bij gevaarlijke goederen de gangbare aanduiding;
- aantal colli, merken en nummers;
- brutogewicht of hoeveelheid;
- kosten van het vervoer en instructies voor douaneformaliteiten.
Volgens Ondernemersplein vult de vervoerder zijn eigen gegevens in en levert de afzender de gegevens over herkomst, bestemming, aard en gewicht van de lading. Bij onjuiste informatie kan de afzender een boete krijgen; als er helemaal geen vrachtbrief aan boord is, krijgt de vervoerder de boete.
Drie originelen: wie krijgt wat?
Artikel 5 van het CMR-verdrag is duidelijk: de vrachtbrief wordt opgemaakt in drie oorspronkelijke exemplaren, ondertekend door afzender en vervoerder.
| Exemplaar | Voor wie | Functie |
|---|---|---|
| Eerste | Afzender | Bewijs van overgave aan de vervoerder |
| Tweede | Reist mee met de goederen | Voor de geadresseerde, met aftekening bij aflevering |
| Derde | Vervoerder | Eigen administratie en bewijs van de opdracht |
In de praktijk worden vaak extra kopieën gemaakt, bijvoorbeeld voor de expediteur. Moet een lading over meerdere voertuigen of gaat het om afzonderlijke partijen, dan mogen afzender en vervoerder eisen dat er per voertuig of partij een aparte vrachtbrief komt (artikel 5, lid 2).
Aansprakelijkheid van de vervoerder
De vervoerder is aansprakelijk voor geheel of gedeeltelijk verlies en schade tussen het moment van inontvangstneming en aflevering, en voor vertraging (artikel 17). Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij een eigen gebrek van de goederen of een fout van de afzender.
De vergoeding is begrensd. Sinds het Protocol van 1978 is het maximum 8,33 rekeneenheden per kilogram ontbrekend brutogewicht (artikel 23, lid 3). De rekeneenheid is het bijzondere trekkingsrecht (SDR) van het Internationaal Monetair Fonds. De waarde in euro’s verandert dus met de koers.
Ter vergelijking: bij binnenlands wegvervoer in Nederland geldt niet CMR maar Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek, met een maximum van € 3,40 per kilogram (Besluit ex artikel 1105 BW).
| Internationaal (CMR) | Binnenlands (Boek 8 BW) | |
|---|---|---|
| Grondslag | CMR-verdrag 1956 + Protocol 1978 | Boek 8 BW en Besluit ex art. 1105 |
| Limiet bij verlies of schade | 8,33 SDR per kg brutogewicht | € 3,40 per kg |
| Verjaring | 1 jaar, bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld 3 jaar | volgens Boek 8 BW |
Is je lading per kilo meer waard dan deze limiet, bijvoorbeeld elektronica of farmaceutische producten, dan dekt de wettelijke aansprakelijkheid de schade niet volledig. Een aparte transportverzekering of een in de vrachtbrief opgegeven hogere waarde (artikel 24 en 26 CMR, tegen toeslag) is dan het overwegen waard.
Verjaring
Vorderingen onder CMR verjaren na één jaar (artikel 32). Bij opzet, of schuld die volgens de rechter met opzet gelijkstaat, is dat drie jaar. Bij gedeeltelijk verlies of schade loopt de termijn vanaf de dag van aflevering. Noteer schade daarom direct bij aflevering op de vrachtbrief en meld verborgen schade zo snel mogelijk schriftelijk.
e-CMR: de digitale vrachtbrief
In 2008 is een Aanvullend Protocol bij het CMR-verdrag gesloten dat een elektronische vrachtbrief mogelijk maakt. Voor Nederland geldt dat protocol sinds 5 juni 2011. Een e-CMR heeft dezelfde juridische waarde als papier, mits het systeem voldoet aan de eisen voor authenticatie en integriteit.
Let op: de e-CMR werkt alleen in landen die het protocol hebben aanvaard. Volgens Ondernemersplein moet de chauffeur bij vervoer in andere landen een papieren vrachtbrief kunnen tonen. Rijd je bijvoorbeeld richting Turkije, controleer dan per land op de route welke vorm geaccepteerd wordt.
Praktijkvoorbeeld
Voorbeeld: een zending van 6 europallets met 3.000 kg machineonderdelen gaat van Amsterdam naar Milaan. Bij aflevering blijkt één pallet van 500 kg zwaar beschadigd en onbruikbaar.
- Onder CMR is de vergoeding maximaal 500 x 8,33 = 4.165 SDR, omgerekend tegen de koers van de dag.
- Was de werkelijke waarde van die pallet hoger, dan draagt de verlader het verschil, tenzij er een aparte verzekering of hogere waardeverklaring is.
- De geadresseerde noteert de schade direct op het tweede exemplaar van de vrachtbrief. Dat voorkomt discussie achteraf.
CMR en Adelaar
Bij elke internationale rit werken wij met een CMR-vrachtbrief en bespreken we vooraf welke documenten je lading verder nodig heeft. Lees ook Incoterms 2020 voor de vraag wie wat regelt en betaalt, en bekijk onze dienst internationaal transport. Voor een prijs: offerte aanvragen.