In het kort
- Douane-unie EU-Turkije (Besluit 1/95): industriële goederen in vrij verkeer, zonder invoerrechten.
- A.TR bewijst de status vrij verkeer; geldig 4 maanden na geldigverklaring door de douane.
- Landbouwproducten, kolen en staal vallen erbuiten: daarvoor EUR.1 of factuurverklaring op basis van oorsprong.
- T1 is extern douanevervoer; Turkije werkt sinds 1 december 2012 met NCTS.
- Adelaar is geen douane-expediteur: stem vooraf af wie welke aangifte doet.
Een zending naar Turkije is geen gewone Europese rit. De EU en Turkije hebben weliswaar een douane-unie, maar er blijft een douanegrens met eigen documenten. Wie die documenten vooraf goed regelt, voorkomt dat een vrachtwagen dagen bij de grens of in een Turkse douaneloods staat. Dit artikel legt uit welke documenten er zijn en waarvoor ze dienen.
De douane-unie EU-Turkije in het kort
Sinds Besluit nr. 1/95 van de Associatieraad EU-Turkije vormen de EU en Turkije een douane-unie. Volgens de Europese Commissie gaat het om vrij verkeer, zonder invoerrechten en kwantitatieve beperkingen, van goederen die in de EU of Turkije zijn geproduceerd of daar na invoer in vrij verkeer zijn gebracht.
Belangrijk is wat er niet onder valt:
- landbouwproducten (zoals gedefinieerd in bijlage I bij het Verdrag van Amsterdam);
- kolen- en staalproducten.
Voor die goederen gelden aparte preferentiële akkoorden op basis van oorsprong. Voor verwerkte landbouwproducten gelden bijzondere voorwaarden.
De documenten op een rij
| Document | Waarvoor | Wie regelt het meestal |
|---|---|---|
| Commerciële factuur en paklijst | Basis voor elke aangifte | Verkoper |
| CMR-vrachtbrief | Vervoersovereenkomst | Vervoerder en afzender |
| Uitvoeraangifte (EU) | Goederen verlaten de EU | Exporteur of douane-expediteur |
| Transitdocument (bijv. T1) via NCTS | Vervoer onder douanetoezicht naar het kantoor van bestemming | Douane-expediteur |
| A.TR | Bewijs vrij verkeer, geen invoerrechten voor douane-uniegoederen | Exporteur, geldig gemaakt door de douane |
| EUR.1 of factuurverklaring | Preferentiële oorsprong voor landbouw, kolen en staal | Exporteur |
| Invoeraangifte Turkije | Inklaring in Turkije | Afnemer of Turkse douane-expediteur |
Het A.TR-certificaat
Het A.TR-certificaat is het bewijs dat goederen de status “in vrij verkeer” hebben in de douane-unie. Daarmee betaalt de Turkse afnemer bij invoer geen invoerrechten op die goederen. Volgens Ondernemersplein:
- vul je het certificaat bij export zelf in, of laat je dat doen door je douane-expediteur;
- maakt de Nederlandse Douane het geldig bij je uitvoeraangifte;
- is het 4 maanden geldig na de geldigverklaring;
- bestel je lege formulieren bij een drukkerij met vergunning van het Landelijk Oorsprong Team van de Douane;
- kun je als vaste exporteur een vergunning Toegelaten Exporteur A.TR aanvragen, waarmee je zelf certificaten afgeeft.
Let op: ook met een A.TR kunnen voor sommige producten extra heffingen gelden. De Europese Commissie noemt daarnaast dat EU-lidstaten elektronisch afgegeven A.TR-certificaten van de Turkse autoriteiten met een QR-code accepteren. Dat speelt vooral bij invoer uit Turkije.
EUR.1 en factuurverklaring
Voor goederen die buiten de douane-unie vallen, zoals veel landbouwgoederen, kolen en sommige staalproducten, gebruik je geen A.TR. Die goederen krijgen alleen voordeel als ze voldoen aan de regels van preferentiële oorsprong. Het bewijs daarvan is een EUR.1-certificaat of een factuurverklaring.
T1: douanevervoer
Een transitdocument zorgt dat goederen onder douanetoezicht van het ene douanekantoor naar het andere kunnen reizen, zonder dat onderweg rechten worden betaald. De Turkse douane onderscheidt:
- T1 voor niet-Uniegoederen (extern douanevervoer);
- T2 voor Uniegoederen;
- TR voor nationaal douanevervoer binnen Turkije.
Turkije is sinds 1 december 2012 partij bij de Overeenkomst inzake gemeenschappelijk douanevervoer en gebruikt sinds dat jaar NCTS, het elektronische transitsysteem. De aangifte wordt elektronisch ingediend, en het begeleidingsdocument heeft een MRN-nummer met barcode. Voor douanevervoer is zekerheid nodig, per zending of via een doorlopende zekerheid.
In de praktijk wordt bij export naar Turkije vaak een uitvoeraangifte gecombineerd met een transitaangifte naar een douanekantoor van bestemming in Turkije, bijvoorbeeld in Istanbul. Welke combinatie voor jouw zending past, bepaalt je douane-expediteur.
Praktijkvoorbeeld
Voorbeeld: een Nederlandse fabrikant verkoopt 20 pallets industriële pompen aan een afnemer in Istanbul, met Incoterm DAP Istanbul.
- De fabrikant levert factuur en paklijst en laat via de douane-expediteur de uitvoeraangifte en een A.TR opmaken. De Douane maakt de A.TR geldig.
- De douane-expediteur opent een transitaangifte in NCTS met het douanekantoor in Istanbul als bestemming en regelt de zekerheid.
- De vervoerder rijdt met CMR, transitdocument en A.TR naar Kapıkule, waar de zending Turkije binnenkomt.
- In Istanbul doet de Turkse douane-expediteur van de afnemer de invoeraangifte. Op basis van de A.TR zijn geen invoerrechten verschuldigd; de afnemer betaalt wel de btw en eventuele andere heffingen bij invoer.
Zouden het geen pompen maar gedroogde vruchten zijn, dan geldt geen A.TR maar een EUR.1 of factuurverklaring, als de producten aan de oorsprongsregels voldoen.
Wat jij vooraf regelt
- Een correcte factuur met goederencode (GN/HS-code), waarde, aantallen en gewichten.
- Afspraken over wie de uitvoer-, transit- en invoeraangifte doet. Incoterms 2020 helpen daarbij.
- De juiste preferentiedocumenten: A.TR of EUR.1.
- Een contactpersoon die bereikbaar is als de douane vragen heeft.
Transport naar Turkije met Adelaar
Adelaar is geen douane-expediteur en doet geen douane-afhandeling in eigen huis. Transport naar Turkije doen we in overleg: we bespreken vooraf welke documenten je zending nodig heeft, wie ze opmaakt en hoe de rit daarop aansluit. Lees verder over de grensovergang in Kapıkule, op transport Turkije en bij internationaal transport. Of vraag direct een offerte aan.