In het kort
- ADR geldt in Nederland naast de Wet vervoer gevaarlijke stoffen; de ILT houdt toezicht.
- Er zijn 9 gevarenklassen, van ontplofbare stoffen (1) tot diverse gevaarlijke stoffen (9).
- Verplicht aan boord: vervoersdocument, schriftelijke instructies en bij tankvervoer het ADR-keuringsdocument.
- Onder de 1000-puntenregeling (1.1.3.6) vervallen onder meer oranje borden en het ADR-certificaat van de chauffeur.
- De afzender levert het UN-nummer en de classificatie; die staan in het veiligheidsinformatieblad.
Verf, schoonmaakmiddelen, accu’s, spuitbussen, lijm: veel gewone handelswaar is in transportregels een gevaarlijke stof. Wie zulke goederen verstuurt, krijgt te maken met het ADR. Dit artikel geeft je het overzicht: welke klassen er zijn, welke documenten mee moeten en wanneer je onder de vrijstelling voor kleine hoeveelheden valt.
Wat is het ADR?
ADR staat voor Accord européen relatif au transport international des marchandises dangereuses par route, in het Nederlands de Europese Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. De overeenkomst is in 1957 in Genève gesloten. De technische bijlagen A en B worden elke twee jaar herzien; de versie die nu geldt is van 2025.
In Nederland geldt naast het ADR de Wet vervoer gevaarlijke stoffen, uitgewerkt in de Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen. Gemeenten en provincies kunnen routes en parkeerplaatsen aanwijzen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht en behandelt ontheffingen en meldingen van voorvallen.
De 9 gevarenklassen
| Klasse | Omschrijving | Voorbeelden |
|---|---|---|
| 1 | Ontplofbare stoffen en voorwerpen | vuurwerk, munitie |
| 2 | Gassen | spuitbussen, gasflessen |
| 3 | Brandbare vloeistoffen | verf, brandstof, alcohol |
| 4.1 | Brandbare vaste stoffen | lucifers, zwavel |
| 4.2 | Voor zelfontbranding vatbare stoffen | sommige oliedoeken, witte fosfor |
| 4.3 | Stoffen die met water brandbare gassen ontwikkelen | calciumcarbide |
| 5.1 | Oxiderende stoffen | sommige meststoffen, waterstofperoxide |
| 5.2 | Organische peroxiden | uitharders voor kunsthars |
| 6.1 | Giftige stoffen | bestrijdingsmiddelen |
| 6.2 | Infectueuze stoffen | medische monsters |
| 7 | Radioactieve stoffen | meetbronnen |
| 8 | Bijtende stoffen | zuren, accuzuur |
| 9 | Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen | lithiumbatterijen, droogijs |
Elke stof heeft een UN-nummer van vier cijfers. Dat staat in het veiligheidsinformatieblad (MSDS) van het product. Het UN-nummer bepaalt in de ADR-tabel welke regels gelden: verpakking, etiket, vervoerscategorie en of een tunnel verboden terrein is.
Wie doet wat?
- Afzender: classificeert de stof, verpakt en etiketteert volgens ADR en levert de gegevens voor het vervoersdocument.
- Vervoerder: controleert of de zending voldoet, of de juiste documenten meegaan en of voertuig en belading aan de eisen voldoen.
- Chauffeur: heeft een ADR-opleidingscertificaat (ADR Basiscertificaat), aan te vragen bij het CBR.
- Bedrijf: heeft één of meer veiligheidsadviseurs met een CBR-certificaat, tenzij een vrijstelling geldt.
Verplichte documenten en uitrusting
Volgens Ondernemersplein moeten bij volledig ADR-vervoer in het voertuig zijn:
- het vervoersdocument met de vervoerde stoffen (UN-nummer, naam, klasse, verpakkingsgroep, hoeveelheid);
- de schriftelijke instructies, met wat de chauffeur moet doen bij een noodgeval;
- het ADR-keuringsdocument van de RDW, voor voertuigen die gekeurd moeten zijn;
- een containerbeladingscertificaat als het vervoer over zee verdergaat;
- een eventuele ontheffing van de ILT.
Aan uitrusting: oranje herkenningsborden, brandblussers en algemene en persoonlijke beschermingsmiddelen.
Oranje borden
Het oranje bord is het herkenningsteken van ADR-vervoer: een rechthoekig oranje bord met zwarte rand, voor en achter op het voertuig.
- Vervoer in colli (dozen, vaten, IBC’s): blanco oranje borden.
- Tank- en bulkvervoer: bovenaan het gevaarsidentificatienummer (de Kemlercode, bijvoorbeeld 33 voor een zeer brandbare vloeistof) en onderaan het UN-nummer (bijvoorbeeld 1203 voor benzine).
De 1000-puntenregeling (ADR 1.1.3.6)
Voor kleine hoeveelheden in colli heeft het ADR een vrijstelling. Elke stof valt in een vervoerscategorie. Je vermenigvuldigt de hoeveelheid (kg of liter) met de factor van die categorie en telt alles op. Blijft het totaal per transporteenheid op of onder 1000 punten, dan vervallen een aantal verplichtingen.
| Vervoerscategorie | Max. hoeveelheid alleen deze categorie | Factor |
|---|---|---|
| 0 | geen vrijstelling | n.v.t. |
| 1 | 20 kg of l | 50 |
| 2 | 333 kg of l | 3 |
| 3 | 1000 kg of l | 1 |
| 4 | onbeperkt | 0 |
Binnen de vrijstelling hoeven onder meer de oranje borden niet gevoerd te worden en is een ADR-certificaat voor de chauffeur niet verplicht. Een aantal regels blijft wel gelden: correcte verpakking en etiketten, een vervoersdocument met de ADR-gegevens, instructie van de chauffeur volgens ADR-hoofdstuk 1.3 en een brandblusser aan boord. Twijfel je over je eigen zending, laat het dan narekenen door je veiligheidsadviseur.
Praktijkvoorbeeld
Voorbeeld: een groothandel in bouwchemie stuurt een pallet met 200 liter verf (klasse 3, vervoerscategorie 3) en 60 liter oplosmiddel (klasse 3, vervoerscategorie 2).
- Verf: 200 x 1 = 200 punten
- Oplosmiddel: 60 x 3 = 180 punten
- Totaal: 380 punten, dus onder de 1000.
Deze zending valt onder de vrijstelling van 1.1.3.6. Gaat dezelfde klant 300 liter oplosmiddel meesturen (900 punten), dan komt het totaal op 1.100 punten en geldt het volledige ADR, inclusief oranje borden en een chauffeur met ADR-certificaat.
ADR-transport met Adelaar
ADR-transport doen we in overleg. We bespreken vooraf wat je lading vraagt: UN-nummers, klassen, hoeveelheden en verpakking, en plannen dan de passende inzet. Lees meer bij ADR-transport of vraag een offerte aan met de gegevens uit je veiligheidsinformatieblad. Ben je chauffeur met ADR-certificaat? Kijk bij onze vacatures.